विटामिन्स नोट्स – हिंदी

विटामिन्स के आसान नोट्स (हिंदी)

यहाँ विटामिन्स की जानकारी, उनके स्रोत, कार्य, और कमियों के लक्षण सरल भाषा में दिए गए हैं। साथ में याद रखने की आसान ट्रिक्स भी हैं।

विटामिन्स का वर्गीकरण

  • वसा में घुलनशील: A, D, E, K
  • जल में घुलनशील: C और B-कॉम्प्लेक्स (B1 से B12)

विटामिन्स तालिका

विटामिननामस्रोतमुख्य कार्यकमी के लक्षण
Aरेटिनॉलगाजर, दूध, जिगरदृष्टि सुधार, प्रतिरक्षारतौंधी, आंख खराब होना
Dकोलेकैल्सिफेरोलधूप, मछली, अंडाहड्डी मजबूत, कैल्शियम अवशोषणरिकेट्स, हड्डियाँ कमजोर
Eटोकोफेरोलतिल का तेल, अखरोटएंटीऑक्सीडेंट, कोशिका सुरक्षादुर्लभ, खून की कमी
Kफाइलोक्विनोनहरी पत्तेदार सब्जियांरक्त का थक्का बनानारक्तस्राव, खून बहना
B1थायमिनअनाज, दालेंतंत्रिका और ऊर्जाबेरी-बेरी, कमजोरी
B2राइबोफ्लेविनदूध, अंडाऊर्जा उत्पादनठोड़ी फटना, जीभ सूजन
B3नियासिनमांस, अनाजऊर्जा, डीएनए मरम्मतपेलाग्रा (त्वचा, दस्त, मानसिक खराबी)
B9फोलिक एसिडहरी सब्जियाँडीएनए संश्लेषणअनीमिया, जन्मजात दोष
B12कोबालामिनमांस, दूधलाल रक्त कोशिका, तंत्रिकाएनिमिया, तंत्रिका रोग
Cएस्कॉर्बिक एसिडसंतरा, आंवलाकोलेजन, रोग प्रतिरोधकस्कर्वी, मसूड़ों से रक्तस्राव

याद रखने की ट्रिक्स (Mnemonic):

  • वसा में घुलनशील: KADE (K, A, D, E)
  • B-कॉम्प्लेक्स क्रम: टी-रा-नि-पै-पाइ-बाय-फोल-कोब (B1=थायमिन, B2=राइबोफ्लेविन, B3=नियासिन, B5=पैंटोथेनिक, B6=पाइरिडॉक्सिन, B7=बायोटिन, B9=फोलिक, B12=कोबालामिन)
  • नियासिन कमी के 3D: Dermatitis (त्वचा), Diarrhea (दस्त), Dementia (मानसिक)

> Disclaimer: इस पोस्ट में दी गई सभी जानकारियां आधिकारिक स्रोत से ली गई हैं। फिर भी किसी भी त्रुटि या गलत जानकारी के लिए studentexamportal.com वेबसाइट जिम्मेदार नहीं होगा। कृपया आवेदन करने या परिणाम देखने से पहले स्वयं आधिकारिक वेबसाइट पर जांच अवश्य करें। धन्यवाद。